Waakzaam vanaf 2015 – en nu verder

Het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme presenteerde zich op 28 februari 2015 met een oproep waarin de nadruk lag op de opkomst van nationalistisch uiterst rechts in Europa en van Wilders in Nederland. Inmiddels zijn diens opvattingen en die van zijn concurrent op de rechtervleugel, Thierry Baudet, geen randverschijnsel meer. Ze hebben de hoofdstroom van de politiek bereikt.

Gebruikmakend van de onrust over massa-immigratie, deels veroorzaakt door oorlogen waarvoor het Westen de hoofdverantwoordelijkheid draagt, probeert extreemrechts electoraal vooruit te komen om dezelfde politiek van afbraak en bezuinigingen te mogen doorvoeren. Het ‘midden’ heeft daarop geen ander antwoord dan ook maar opschuiven naar rechts. Noch van de ene, noch van de andere kant is een democratische aanpak van de de crisis van het kapitalisme te verwachten.

In de strijd voor behoud en uitbouw van de democratie laat het Comité van Waakzaamheid zich inspireren door de overwinning in het referendum over de Sleepnetwet op 21 maart 2018, dat met een klinkend NEE werd beantwoord. Niettemin is deze wet – die doorgifte van ongesorteerde communicatiegegevens naar de geheime diensten van de VS, het VK en andere landen mogelijk maakt – per 1 mei van dat jaar ongewijzigd ingevoerd. Minister van Binnenlandse Zaken Plasterk (PvdA) was in Nederland de drijvende kracht achter deze wet. Zijn opvolgster Ollongren (D66) heeft zich onverkort achter de invoering geschaard. Tevens heeft zij zich sterk gemaakt voor de bestrijding van ‘nepnieuws’; in de praktijk zijn dat opvattingen die ingaan tegen de officiële lijn die door politiek en media wordt uitgevent.

Intussen wordt in toenemende mate naar de noodrem van de uitzonderingstoestand gegrepen. De Oorlog tegen de Terreur na de aanslagen van de 11de september 2001, de confrontatiepolitiek met Rusland en China in antwoord op hun weigering om de Westerse ‘regime change’-politiek te accepteren, en meest recentelijk de beperkingen in het kader van de corona-crisis, perken de democratie steeds verder in. De politierepressie in Frankrijk en Chili maakt duidelijk dat er met harde hand zal worden opgetreden tegen hen die zich daartegen verzetten.

De uitzonderingstoestand in de jaren dertig in Duitsland maakte het mogelijk dat de regeringsmacht langs legale weg werd overgedragen aan de nazi’s, die daarop de ‘false flag’-operatie van de Rijksdagbrand aangrepen om de Weimardemocratie te vervangen door dictatuur en oorlogsvoorbereiding. Evenzo loopt de Nederlandse bevolking nu het risico dat er een sterke staat met ingeperkte burgerrechten wordt uitgebouwd, die een rechts-populistische partij of coalitie – mocht deze aan de regering komen – de middelen in handen geeft om de democratie nog verder te beperken dan nu al het geval is. Het afschaffen van de burger- en vakbondsrechten komt hiermee dichterbij, evenals de kans om betrokken te raken in grote oorlogen.

Vijf jaar na de oprichting van het Comité is de noodzaak om waakzaam te zijn, alleen maar toegenomen.